Του Κώστα Πουλιέζου*
Τα τελευταία 24 χρόνια σχεδόν κάθε Ζακυνθινός έχει και από μία τουλάχιστον πρόταση για την αξιοποίηση της πρώην αλυκής Κατασταρίου. Είναι γεγονός ότι η καλύτερη λύση βγαίνει πάντα μέσα από τη σύνθεση των διαφορετικών απόψεων καθώς επίσης ότι οι αντίθετες και μη ρεαλιστικές γνώμες είναι αυτές που τελικά αναδεικνύουν και ισχυροποιούν τη σωστή γνώμη. Παρόλα αυτά όμως, κάποιες από τις προτάσεις, που έχουν ακουστεί και έχουμε διαβάσει στον Τύπο, είναι από ανεδαφικές έως και καταστροφικές για την οικονομική ζωή του όμορφου οικισμού των Αλυκών. Ειδικότερα, θα ήθελα να σημειώσω κατά περίπτωση τα παρακάτω:
1.Η αυστηρά οικολογική πρόταση: Οι έννοιες προστατευόμενη περιοχή, περιοχή Natura, αυστηρό καθεστώς προστασίας και άλλες τέτοιες παρόμοιες δεν μπορούν να έχουν κανένα νόημα όταν μιλάμε για το χώρο των αλυκών. Οι Αλυκές είναι καθαρά τουριστική περιοχή, η οποία ευτυχώς δεν έχει ακόμα χαλάσει πάρα πολύ. Λέω, ευτυχώς, γιατί έχουμε ακόμα το περιθώριο να τους δώσουμε ένα χαρακτήρα που θα μπορούσαμε όλοι μαζί να αποφασίσουμε και να συνδιαμορφώσουμε. Όμως, ότι θα γίνει ο χώρος των τηγανιών περιοχή Natura ή οτιδήποτε παρόμοιο, το θεωρώ τελείως ανεδαφικό και όνειρο θερινής νυκτός. Αν είχε έκταση 2000 στρέμματα ίσως να μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο, όμως με 170 στρέμματα που είναι η έκταση των αλυκών μέσα σε 4000 στρέμματα τουριστικών εγκαταστάσεων Αλυκών και Αλυκανά, δε νομίζω ότι έχει βάση μια τέτοια αυστηρά οικολογική προσέγγιση. Πάντως, αν τελικά φτιαχτεί ένα είδος υγροτοπικού πάρκου και δούμε ότι κάποια πουλιά ή κάποια θαλάσσια είδη το προτιμούν για κατοικία, ξεκούραση, φωλεοποίηση ή αναπαραγωγή, τότε θα πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να προστατέψουμε και να αναδείξουμε το γεγονός αυτό εκμεταλλευόμενοι κάποιους από τους πάρα πολλούς τουρίστες, οι οποίοι έχουν ως χόμπι την ορνιθοπαρατήρηση (bird watching).
2.Κατασκευή μαρίνας: Όλοι γνωρίζουμε νομίζω ότι οι μαρίνες φτιάχνονται στη θάλασσα και είναι η πρώτη φορά που ακούω για κατασκευή μαρίνας σε μη θαλάσσιο χώρο. Δεν μπορώ εύκολα να φανταστώ τα κατάρτια των ιστιοφόρων δίπλα στα μπαλκόνια των ξενοδοχείων, αλλά μπορώ να φανταστώ τη βρωμιά που αναπόφευκτα μαζεύεται σε χώρους ελλιμενισμού σκαφών, τα σεντινόνερα αναμεμειγμένα με πετρέλαια και λάδια που επιπλέουν σε όλα τα λιμάνια της γης, όσο οργανωμένα και να είναι αυτά. Άλλωστε, η περιοχή έχει τόσο ψιλή άμμο, η οποία θα έχωνε ένα τέτοιο έργο πάρα πολύ γρήγορα, όπως το ίδιο γίνεται χρόνια τώρα με την μπούκα της αλυκής, καθώς και με το περιβόητο αγκυροβόλιο του χείμαρρου Σκούρτη.
3.Πεντάστερες ξενοδοχειακές μονάδες. Αν η έκταση πωληθεί σε έναν ιδιώτη και φτιαχτεί ένα ή περισσότερα πεντάστερα ξενοδοχεία με όλες τις εγκαταστάσεις τους, αυτό θα γίνει η ταφόπλακα των Αλυκών και όλων των υπαρχόντων επιχειρήσεων της περιοχής. Κύριοι, πρέπει να καταλάβουμε ότι στις Αλυκές δεν χρειαζόμαστε άλλο τσιμέντο. Έχουμε αρκετά δωμάτια και αρκετά ξενοδοχεία που μακάρι να τα γεμίζαμε αφού πρώτα τα εκσυγχρονίζαμε και γινόμαστε σωστοί επιχειρηματίες με αγάπη στην επιχείρηση που έχει ο καθένας μας. Έχετε την ψευδαίσθηση ότι μία μεγάλη μονάδα θα δώσει θέσεις εργασίας στον ντόπιο πληθυσμό; Νομίζετε ότι πρόκειται να απασχοληθεί ντόπιος εργάτης ή μάστορας κατά τη διάρκεια του σταδίου της κατασκευής; Και όταν λειτουργήσει μια τέτοια πεντάστερη μονάδα, θα χρησιμοποιεί υπαλλήλους που θα προέρχονται από την περιοχή της Ζακύνθου; Το μόνο που θα κάνει μια τέτοια μονάδα θα είναι να μαζέψει όλους τους τουρίστες που μέχρι τώρα διασκορπίζονται στις μικρότερες επιχειρήσεις της ευρύτερης περιοχής και να τους «μαντρώσει» κατά πάσα πιθανότητα με το σύστημα «all inclusive». Ούτε το νερό των δύο γεωτρήσεων του Κατασταρίου δεν θα είναι αρκετό για να καλύψει τις ανάγκες μιας τέτοιας μονάδας.
4.Πάρκο τύπου Disneyland στις αλυκές: Δηλαδή να φέρουμε κάτι αμερικάνικο ή γαλλικό στο χώρο των πρώην αλυκών γιατί δεν έχουμε άλλες ιδέες και δεν μπορούμε να αναδείξουμε και να αγαπήσουμε τίποτα δικό μας; Άλλωστε με ένα τεράστιο κόστος κατασκευής και συντήρησης δε νομίζω ότι μπορεί να σταθεί οικονομικά μια τέτοια πρόταση, αφού όλοι γνωρίζουμε ότι ακόμα και στο Παρίσι, με κάμποσα εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο και πάλι υπάρχει πρόβλημα βιωσιμότητας της Disneyland.
5.Αναψυκτήρια, γήπεδα, θέατρα, παιδικές χαρές, γήπεδα γκολφ κτλ: Είναι γνωστό ότι αυτές είναι οι αγαπημένες φράσεις των Δημάρχων σε όλη την Ελλάδα και όχι μόνο εδώ. Πρέπει, επιτέλους, να καταλάβετε ότι τα έργα βιτρίνας που τόσο πολύ αγαπάτε θα έπρεπε να είναι τελευταία στη λίστα των προς εκτέλεση έργων και όχι πρώτα. Και στο κάτω κάτω της γραφής, αν έχετε τόσο μεγάλη ανάγκη να αφήσετε κάποια τέτοια έργα βιτρίνας, να βρείτε άλλους χώρους να τα φτιάξετε και όχι μέσα στο χώρο της αλυκής από την οποία όλη η ευρύτερη περιοχή έχει φάει ψωμί στο παρελθόν και τώρα, δυστυχώς, το ξεχνάμε. Έχετε την ευκαιρία να διεκδικήσετε μια λύση που θα ξαναδώσει ψωμί όχι μόνο στις Αλυκές αλλά σε όλο το νησί.
6.Η πρόταση της ΣΑΖ: Αποδεικνύεται ότι οι μελετήτριες που είναι νέες επιστήμονες με ευαισθησίες έχουν και το χάρισμα να ακούν τις διαφορετικές απόψεις και να συνθέτουν τις πιο σωστές από αυτές. Η συνδυαστική πρόταση που παρουσίασαν είναι η πιο κοντινή σε αυτό που εγώ προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να προτείνουμε και να στηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις. Η συγκεκριμένη πρόταση πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως αφετηρία, ώστε όλοι μαζί να την προσαρμόσουμε και να βρούμε τη σωστότερη και πιο ωφέλιμη για την περιοχή μας λύση.
Οποιαδήποτε λύση διαλέξουμε και οτιδήποτε φτιάξουμε τελικά, θα πρέπει να κινείται σε τρεις άξονες: Κοινωνία – Οικονομία – Περιβάλλον.
Κοινωνία: Πρέπει η τοπική κοινωνία να το δεχτεί, να το αγαπήσει και να το αναδείξει. Πρέπει όλοι μας να μιλάμε γι’ αυτό, να το χρησιμοποιούμε και εμείς οι ίδιοι, να το διαφημίζουμε και να μην το σαμποτάρουμε. Θα πρέπει το πάρκο που θα γίνει να έχει σύνδεση με την τοπική ιστορία και τον πολιτισμό και να έχει στόχο την ψυχαγωγία, τη συμμετοχή σε διάφορες δραστηριότητες αλλά και την επιμόρφωση των κατοίκων, των τουριστών αλλά και των μαθητών που θα το επισκέπτονται.
Οικονομία: Το έργο που θα γίνει θα πρέπει να συνεισφέρει οικονομικά στον τόπο μας και στους κατοίκους. Αυτό μπορεί να γίνει είτε άμεσα με νέες θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν εξαιτίας του αλλά και από τα έσοδα που θα μαζεύονται από το εισιτήριο που θα πληρώσουν οι επισκέπτες, είτε έμμεσα αφού οι επισκέπτες θα χρησιμοποιούν και τις άλλες επιχειρήσεις της ευρύτερης περιοχής, θα μιλάνε γι’ αυτό και θα γίνουν οι «διαφημιστές» μας σε νέους επισκέπτες.
Περιβάλλον: Η κατασκευή του πάρκου θα πρέπει να γίνει με την ελάχιστη δυνατή χρήση τσιμέντου, χωρίς έντονο φωτισμό και χωρίς σπατάλη ενέργειας. Επίσης, να προσέξουμε να μην υποβαθμιστεί περισσότερο η περιοχή και φυσικά να διατηρηθεί ή ακόμα και να βελτιωθεί η καθαρότητα της θάλασσας στην περιοχή μας. Να φτιάξουμε κάτι που θα γίνει το σήμα κατατεθέν των Αλυκών αλλά ακόμα και της Ζακύνθου. Μπορεί να γίνει ένας σχεδιασμός και μια χωροθέτηση, με τέτοιο τρόπο, ώστε η αεροφωτογραφία του πάρκου να γίνει παγκοσμίως γνωστή και αναγνωρίσιμη.
Δραστηριότητες που μπορούν να ενταχθούν στο πάρκο: Περπάτημα, κολύμπι, ψάρεμα με καλάμι, λασπόλουτρα, αλατόλουτρα, θαλάσσιο ποδήλατο, κανό, παραγωγή αλατιού για επίδειξη – επιμόρφωση, μικρό μουσείο με ιστορία αλυκής και παραγωγή αλατιού αλλά ίσως και αγροτικής – αλιευτικής παράδοσης, παρατήρηση πουλιών, ένα χώρο αφιερωμένο στην caretta – caretta και άλλες παρόμοιες ασχολίες – δραστηριότητες. Θα μπορούσε ακόμα να φτιαχτεί ένα αναψυκτήριο – κέντρο ενημέρωσης, ένα μικρό υπαίθριο θέατρο, μια παιδική χαρά και ίσως ένας χώρος στάθμευσης οχημάτων στους χώρους του πρώην τελωνείου και στην πλατεία της μπογιάς, δηλαδή εκτός του χώρου των τηγανιών.
Κλείνοντας θέλω να πω ότι καταλαβαίνω ότι όλες αυτές οι προτάσεις πιθανότατα δεν έχουν κανένα νόημα αφού ο χώρος αυτός ανήκει στο Δημόσιο και όχι στο Δήμο και μπορεί ανά πάσα στιγμή να αποφασιστεί η πώλησή του από την κυβέρνηση. Θα ήθελα να ζητήσω από τους αρμοδίους, σε περίπτωση που τελικά αποφασιστεί η απευκταία λύση της πώλησης του χώρου των τηγανιών της πρώην αλυκής, αυτό να μην γίνει σε έναν μόνο ιδιοκτήτη σαν ενιαίο και μονοκόμματο οικόπεδο, αλλά να πωληθεί σε μικρά οικόπεδα.
Προτείνω να γίνει τετραγωνισμός και κατάτμηση σε μικρά οικόπεδα με σχέδιο πόλης που θα έχει δρόμους, πεζόδρομους, αποχετευτικό σύστημα, υδροδότηση, ηλεκτροδότηση, συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας και νερού, παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας κτλ. Τα οικόπεδα αυτά να μπορούν να δομηθούν με ειδικούς όρους που θα έχουν καθοριστεί από πριν, και στη συνέχεια να πωληθούν με τον όρο να μην μπορεί κανείς να αγοράσει πάνω από ένα, ώστε να αποφευχθεί η συγκέντρωση πολλών τεμαχίων σε έναν ιδιοκτήτη. Οι ειδικοί όροι δόμησης θα μπορούσαν ενδεικτικά να είναι:
Περιορισμοί ως προς την κάλυψη του οικοπέδου π.χ. 10%
Περιορισμοί ως προς τη χρήση π.χ. μόνο για κατοικία ή τουριστικά διαμερίσματα
Περιορισμοί ως προς το ύψος των οικιών π.χ. μόνο ισόγειες κατοικίες
Περιορισμοί ως προς την εμφάνιση των κατοικιών π.χ. κεραμοσκεπή, επιτρεπόμενα χρώματα τοίχων, χρώμα παραθύρων κτλ.
Περιορισμοί ως προς τα δέντρα που επιτρέπονται να φυτεύονται π.χ. απαγόρευση ξενικών ειδών.
Αν μπουν κανόνες από την αρχή ακόμα και το ανεπιθύμητο σενάριο της πώλησης της αλυκής μπορεί να δώσει ένα πολύ όμορφο αποτέλεσμα που θα μείνει για εμάς, τους επισκέπτες μας και τις μελλοντικές γενιές.
* Ο Κώστας Πουλιέζος είναι φυσικός, Msc AΔΠΠ
