Η λήψη μέτρων για τη ρύθμιση των οφειλών των υπερχρεωμένων δανειοληπτών θα αποτελέσει, κατά τα φαινόμενα, την πρώτη νομοθετική πράξη της νέας κυβέρνησης. Το υπουργείο Οικονομίας, που ως γνωστόν έθεσε από το απόγευμα της Τρίτης και για μια εβδομάδα το σχετικό νομοσχέδιο σε δημόσια διαβούλευση, σύμφωνα με το οποίο ο ιδιώτης ο οποίος δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του θα αποκτά -υπό αυστηρές προϋποθέσεις- τη δυνατότητα να απαλλαγεί από το “κυνηγητό” των πιστωτών.
Ως εκ τούτου, την οριστική διαγραφή από τη “μαύρη λίστα” του Τειρεσία όλων όσοι έχουν αποπληρώσει ή εξοφλήσουν τις όφειλες τους σε ακάλυπτες επιταγές και άλλες υποχρεώσεις προς τράπεζες θα προβλέπει το νομοσχέδιο για την ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά που επεξεργάζεται το υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας.
Πρόκειται για ρύθμιση που στοχεύει να δώσει ανάσα στην αγορά, καθώς σήμερα ένας μεγάλος αριθμός επιχειρηματιών και φυσικών προσώπων δεν έχει πρόσβαση στη χρηματοδότηση από τις τράπεζες διότι βρίσκεται εγκλωβισμένος στον Τειρεσία ενώ έχει εξοφλήσει τις οφειλές του. Το μέτρο ισοδυναμεί ουσιαστικά με “άφεση αμαρτιών” για συνεπείς οφειλές, που γλιτώνουν έτσι τη μακρά παραμονή στον Τειρεσία με βάση τις ποινές που προβλέπει το σημερινό καθεστώς.
Σε ότι, δε, αφορά στο νησί μας, στο οποίο λειτουργούν περισσότερες από 870 επιχειρήσεις, εκ των οποίων οι μισές και περισσότερες στον τομέα του τουρισμού, το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο, αρκεί να αναλογιστεί κανείς, ότι ένα μόνο από τα πολλά δικηγορικά γραφεία του νησιού μας, ασχολείται με 1000 τέτοιες υποθέσεις. Τα πράγματα γίνονται ακόμη τραγικότερα εαν διευκρινισθεί ότι κάθε περίπτωση αφορά άνω των τριών εντολών πληρωμής.

Ο έλεγχος
Έλεγχο θα διενεργεί ο Τειρεσίας στους δανειολήπτες και όσοι έχουν καλό βαθμό θα παίρνουν και χαμηλότερο επιτόκιο μέχρι και 1 μονάδα. Με τη βοήθεια της “λευκής λίστας” του Τειρεσία, άνοιξε ο δρόμος για την ευνοϊκή τιμολόγηση των συνεπών δανειοληπτών. Και όπως παραδέχονται τραπεζικά στελέχη, ήδη οι “καλοπληρωτές” τυχαίνουν καλύτερης τιμολόγησης σε δάνεια και πιστωτικές κάρτες.
Πολύτιμο εργαλείο για τις τράπεζες είναι το σύστημα scoring που έχει θέσει σε εφαρμογή ο Τειρεσίας από την 1η Ιουλίου και προς το παρόν λειτουργεί πιλοτικά. Το σύστημα βαθμολογεί τη συμπεριφορά κάθε δανειολήπτη σε μία κλίμακα από το 0-600. Οποιος συγκεντρώσει 600 μονάδες είναι ο άριστος πελάτης. Αυτός που θα πάρει 500 μονάδες είναι επίσης πολύ συνεπής δανειολήπτης. Εκείνος που θα συγκεντρώσει 300 ή 200 μονάδες θα περάσει από “κόσκινο” προκειμένου να πάρει νέο δάνειο και θα έχει υψηλότερο επιτόκιο.
Από τη βάση δεδομένων αυτή, οι τράπεζες καθημερινά “σηκώνουν” αρχεία με 100.000 και 200.000 ονόματα που αφορούν τη συναλλακτική συμπεριφορά καταναλωτών – πελατών τους. Τα αρχεία ενσωματώνονται στα συστήματα διαχείρισης κινδύνων των τραπεζών, προκειμένου να τεστάρουν τα δικά τους συστήματα βαθμολόγησης των συνεπών δανειοληπτών με αυτό του Τειρεσία. Το μοντέλο του Τειρεσία αξιολογεί δύο παραμέτρους:
Εκείνη που δείχνει τις πιθανότητες να μην πληρώσει κάποιος τις υποχρεώσεις του
Εκείνη που αφορά την πιστοληπτική βαθμολόγηση του συναλλασσόμενου.
Ας σημειωθεί ότι η νέα υπηρεσία του Τειρεσία είναι καθοριστικής σημασίας και για τη συγκράτηση των επισφαλειών, που το πρώτο τρίμηνο κινήθηκαν στο επίπεδο του 6%, με πρόβλεψη να διαμορφωθούν στην περιοχή του 10% στο σύνολο του έτους.

Τα μέτρα που σχεδιάζονται
Μεταξύ άλλων, στο νομοσχέδιο εξετάζεται να περιληφθούν τα ακόλουθα μέτρα:
● Η αύξηση του χρόνου αναγγελίας στο σύστημα του Τειρεσία για ακάλυπτη επιταγή ή απλήρωτη συναλλαγματική από 8 σε 30 εργάσιμες ημέρες. Στόχος της ρύθμισης αυτής είναι να δίνεται μια μεγαλύτερη πίστωση χρόνου σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν πρόσκαιρα πρόβλημα ρευστότητας να τακτοποιήσουν την οφειλή τους ώστε να μην αποκλειστούν από τις συναλλαγές με τις τράπεζες.
● Περιορισμός του χρόνου στέρησης της χορήγησης μπλοκ επιταγών από τις τράπεζες από 3 χρόνια που είναι σήμερα σε 2 χρόνια για όσους έχουν εξοφλήσει τις υποχρεώσεις τους και δεν βρίσκονται στη «μαύρη λίστα» για άλλο λόγο.
● Μείωση του χρόνου παραμονής στον Τειρεσία στο νέο καθεστώς που θα ισχύσει. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Οικονομίας, οι οριστικές αποφάσεις για το τι θα ισχύει σχετικά με τα νέα όρια και τον χρόνο παραμονής θα ληφθούν έπειτα από τις προτάσεις που θα υποβάλουν τόσο οι εκπρόσωποι της αγοράς όσο οι εκπρόσωποι των τραπεζών. Σήμερα η παραμονή στον Τειρεσία για σφραγισμένες επιταγές και ακάλυπτες συναλλαγματικές είναι 3 χρόνια, για διαταγές πληρωμής 4 χρόνια, για προγράμματα πλειστηριασμών 5 χρόνια και για χρέη στο Δημόσιο 5 χρόνια, κ.λπ.
● Αλλαγή των όρων για την αναγραφή στον Τειρεσία. Θα τεθεί όριο συνολικών οφειλών κάτω από το οποίο δεν θα γίνονται εγγραφές στη μαύρη λίστα, τόσο για επιχειρήσεις όσο και για φυσικά πρόσωπα, σε αντίθεση με σήμερα που μπορείς να εγγραφείς και για μία μόνο οφειλή μικρού ύψους. Τα ποσά δεν έχουν προσδιοριστεί και, όπως έλεγαν στελέχη του υπουργείου Οικονομίας, θα ληφθούν υπόψη τόσο οι προτάσεις που θα υποβάλουν οι τράπεζες όσο και οι εκπρόσωποι των επιχειρηματιών.

Ακολουθώντας τη δικαστική οδό
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, δέκα με δεκαπέντε χιλιάδες πολίτες αναμένεται να κάνουν χρήση των διατάξεων κατά το πρώτο δεκαοκτάμηνο της εφαρμογής τους. Στην περίπτωση που τα περιουσιακά στοιχεία και τα εισοδήματα του οφειλέτη επαρκούν για την αποπληρωμή των χρεών, η πρόταση νόμου προβλέπει ότι το Ειρηνοδικείο θα προχωρά στη ρύθμισή τους, δίνοντας περίοδο χάριτος που δεν θα ξεπερνά τα τρία χρόνια. Σε περίπτωση που δεν επαρκούν, το δικαστήριο θα ορίζει την αποπληρώμη μέρους των χρεών με μηνιαίες δόσεις για χρονικό διάστημα τριών έως πέντε ετών.
Το ύψος των δόσεων θα εξαρτάται από το εισόδημα και την περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη, ενώ το συνολικό ποσό που θα καταβληθεί θα πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 10% της αρχικής οφειλής.
Μοναδικές περιπτώσεις για να μην ισχύσει ο κανόνας του 10% είναι να κριθεί από το δικαστήριο ότι ο οφειλέτης είναι άπορος, χρόνια άνεργος ή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το δικαστήριο μπορεί ακόμη και να απαλλάξει τον δανειολήπτη από το σύνολο των υποχρεώσεών του.
Το δικαστήριο θα μπορεί να επανεξετάζει την υπόθεση κάθε οκτώ μήνες, είτε αυτεπαγγελτως, είτε ύστερα από αίτημα των εμπλεκόμενων μερών. Παράλληλα, ο οφειλέτης θα έχει δικαιώμα να ζητά τροποποίση του ύψους των μηνιαίων δόσεων που καταβάλλει, στην περίπτωση που σημειωθούν μεταβολές στο εισόδημά του.
Ένας δανειολήπτης θα μπορεί να εντάσσεται μόνο μια φορά στη διαδικασία. Όσον αφορά στον “Τειρεσία”, προβλέπεται ότι ο χρόνος τήρησης των δεδομένων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία χρόνια από τη λήξη της ρύθμισης ή τα πέντε χρόνια από την κήρυξη της απαλλαγής από τα χρέη.
Τα νοικοκυριά που θα ενταχθούν στη ρύθμιση έχουν το δικαίωμα να κρατήσουν, υπό προϋποθέσεις την κυριότητα της πρώτης τους κατοικίας. Για να συμβεί αυτό, η επιφάνεια του σπιτιού τους δεν θα πρέπει να υπερβαίνει συγκεκριμένα τετραγωνικά (το όριο ορίζεται ως το αφορολόγητο απόκτησης πρώτης κατοικίας, προσαυξημένο κατά 20%). Επίσης, ο δανειολήπτης θα πρέπει να καταβάλλει στους πιστωτές του ποσό που να αντιστοιχεί στο 85% της εμπορικής αξίας του ακινήτου, σε διάστημα είκοσι ετών.
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι από την εφαρμογή του νόμου εξαιρούνται τα πρόστιμα, οι χρηματικές ποινές και οι εισφορές προς ασφαλιστικούς οργανισμούς, δηλαδή ένα σημαντικό μερίδιο των χρεών προς το Δημόσιο.

Δ. Πέττας: “Προσοχή για τυχόν παρερμηνείες”
Θετικό ως προς την προσπάθεια επίλυσης του μεγάλου κοινωνικού προβλήματος της υπερχρέωσης των νοικοκυριών, χαρακτηρίζει το σχέδιο νόμου που δόθηκε για διαβούλευση, και ο Οικονομολόγος, Δημήτρης Πέττας, ο οποίος, όμως εφιστά την προσοχή όλων για τυχόν παρερμηνείες.
Ειδικότερα, “Οι διατάξεις του παρόντος νόμου ρυθμίζουν τις προϋποθέσεις ρύθμισης και απαλλαγής των φυσικών προσώπων από χρέη που δεν προέρχονται από την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας”, επισημαίνει ο κ. Πέττας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν αφορά στα δάνεια που λαμβάνονται για επαγγελματική δραστηριότητα δηλ. ο μικρομεσαίος που έχει υποθηκεύσει το σπίτι του για δάνειο επαγγελματικής χρήσης, εξαιρείται.
“Το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει και δεν ρυθμίζει καθυστερημένες χρηματοδοτήσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που είναι και το μεγαλύτερο μέρος των καθυστερημένων δανείων. Όσο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ασφυκτιούν, δεν πρόκειται να ανασάνει η αγορά, ούτε το Δημόσιο και οι Ασφαλιστικοί Οργανισμοί, να εισπράξουν τις απαιτήσεις τους. Όσο δεν ελέγχεται και δεν αντιμετωπίζεται η τραπεζική ασυδοσία, με την τεράστια διάφορα μεταξύ του επιτοκίου καταθέσεων και χορηγήσεων, την μη συμμόρφωση τους στις δικαστικές αποφάσεις κλπ το πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί, απλώς θα υπάρξει μια πρόσκαιρη αντιμετώπιση. Εάν δεν δοθεί μια συνολική λύση και τακτοποίηση όλων των καθυστερούμενων χορηγήσεων, με μια ευνοϊκή ρύθμιση, το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης δεν πρόκειται να αντιμετωπισθεί. Και για να γίνει αυτό χρειάζεται να έχεις κότσια απέναντι στις τράπεζες, και θέλουμε να ελπίζουμε ότι η κυβέρνηση θα έχει”, καταλήγει ο κ. Πέττας

Εμπορικός Σύλλογος: “Να μην μείνουμε στα λόγια”
Θετική εξέλιξη χαρακτήρισε την πρόθεση της Κυβέρνησης να εισάγει ένα νομοσχέδιο με αυτά τα χαρακτηριστικά, ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου, Γεράσιμος Τσουλούφης, παρ΄ όλο που δεν έχει ακόμη καμιά επίσημη ενημέρωση. Από την πληροφόρηση του μέσω του τύπου, εκτιμά ότι δίνεται τη δυνατότητα σε αρκετούς επιχειρηματίες να ξεπεράσουν το σκόπελο πολλών προβλημάτων, και παράλληλα, εύχεται το εν λόγο νομοσχέδιο να μην μείνει στα λόγια και στα χαρτιά αλλά να εφαρμοστεί και στην πράξη.
Ερωτηθείς για το πόσοι συμπατριώτες μας επιχειρηματίες βρίσκονται ήδη στον Τειρεσία, χαρακτηριστικά, δήλωσε ότι “Το γεγονός πως ένας και μόνο απο τους δικηγόρους του νησιού μας, προχθές, χειριζόταν την χιλιοστή υπόθεση που αφορούσε διαταγές πληρωμών, σηματοδοτεί το μέγεθος του προβλήματος”.

Πάνω από 400.000 στη λίστα
Υπολογίζεται ότι στον Τειρεσία βρίσκονται εγγεγραμμένοι περισσότεροι απο 400.000
Έλληνες, ενώ το σύνολο των εγγραφών (δηλαδή του αριθμού των οφειλών) ξεπερνά το 1.000.000. Στόχος δεν είναι να ενθαρρυνθούν οι μπαταχτσήδες στην αγορά, αλλά να ενισχυθεί η ρευστότητα και να δοθούν διέξοδοι σε υγιείς επιχειρήσεις που βρέθηκαν στη δίνη της οικονομικής κρίσης να παραμείνουν στην αγορά.
Στο υπουργείο Οικονομίας θεωρούν ότι το σημερινό καθεστώς λειτουργίας του Τειρεσία, στη μαύρη λίστα οποίου μπορεί να μπει κάποιος ακόμη και για ένα μικρό χρέος 500 ευρώ, αλλά και τα χρονικά όρια παραμονής σε αυτήν, δημιουργούν στρεβλώσεις στην αγορά, πλήττουν την επιχειρηματικότητα και σε αρκετές περιπτώσεις αποκλείουν νοικοκυριά από τον δανεισμό. Γι΄ αυτό και το νομοσχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο των πρώτων μέτρων που λαμβάνει η κυβέρνηση για την τόνωση της αγοράς και την ενίσχυση της ανάπτυξης.

Ρύθμιση για οφειλές επιχειρήσεων
Στο νομοσχέδιο το οποίο ενδεχομένως να είναι το πρώτο που θα κατατεθεί στη Βουλή, θα περιλαμβάνονται αλλαγές στη λειτουργία του Ταμείου Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων με διεύρυνση της χρηματοδότησης που προσφέρει και σε άλλες κατηγορίες επιχειρήσεων όπως οι αγροτικές. Επίσης θα προβλέπει τη ρύθμιση των χρεών για διάστημα 5 έως 7 έτη επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα και με βάση συγκεκριμένα κριτήρια έχουν πληγεί από την οικονομική κρίση. Η ρύθμιση θα αφορά στο προσωρινό πάγωμα δανειακών υποχρεώσεων και τη δυνατότητα αναχρηματοδότησης ληξιπρόθεσμων οφειλών με ευνοϊκούς όρους.
Εξετάζεται το “πάγωμα” των δανειακών υποχρεώσεων για έναν χρόνο. Θα τρέχουν μόνο οι συμβατικοί τόκοι και όχι οι τόκοι υπερημερίας. Τέλος σε ό,τι αφορά το Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων επεξεργάζονται ρυθμίσεις για πιο ευνοϊκούς όρους στην παροχή εγγυήσεων προκειμένου να δανειοδοτηθούν από τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας.

Νέα κριτήρια για μπλοκ επιταγών
Επίσης, στο υπουργείο επεξεργάζονται νέα κριτήρια για την έκδοση μπλοκ επιταγών από τις τράπεζες με στόχο την προστασία της αγοράς. Οι ιδέες που εξετάζονται και θα αποτελέσουν θέματα στον διάλογο με τους φορείς της αγοράς αφορούν μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο η έκδοση μπλοκ επιταγών να γίνεται ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου του πελάτη. Για παράδειγμα, ένα πιστωτικό ίδρυμα θα μπορεί να χορηγεί σε πελάτες με σχετικά χαμηλότερο βαθμό φερεγγυότητας ένα βιβλιάριο επιταγών στις οποίες είναι προτυπωμένο ένα συγκεκριμένο ανώτατο επιτρεπτό ποσό. Επίσης εξετάζεται η υποχρεωτική χρήση της δίγραμμης επιταγής στις επιχειρηματικές συναλλαγές πάνω από ένα ορισμένο ποσό, η οποία εκτιμάται πως θα συμβάλει όχι μόνο στον περιορισμό των ακάλυπτων επιταγών, αλλά και στον περιορισμό της παραοικονομίας και στην καταπολέμηση του ξεπλύματος παράνομου χρήματος, κάτι που αποτελεί και πρόταση της Τραπέζης της Ελλάδος. Τέλος, αλλαγές θα υπάρξουν και στο καθεστώς μεταχρονολογημένων επιταγών, που αποτελεί ελληνική πατέντα και δημιουργεί σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά. Στο υπουργείο σκέπτονται μεταξύ άλλων και περιορισμό του αριθμού των οπισθογραφήσεων των επιταγών.

Σ. Κεφαλληνός: “Στόχος οι ακάλυπτες επιταγές, η παραοικονομία και το ξέπλυμα παράνομου χρήματος”
Κληθείς να σχολιάσει τόσο τις προθέσεις της Κυβέρνησης μέσω του νέου νομοσχεδίου, όσο και την εφαρμογή νέων κριτηρίων για την έκδοση μπλοκ επιταγών από τις τράπεζες με στόχο την προστασία της αγοράς, ο προϊστάμενος του δευτερου καταστήματος της τράπεζας Eurobank, Σαράντης Κεφαλληνός, επεσήμανε, ότι “Οι προτάσεις που επεξεργάζονται από το υπουργείο Οικονομίας έχουν σκοπό
την θεραπεία χρόνιων προβλημάτων και στρεβλώσεων που έχουν δημιουργηθεί
στις εμπορικές συναλλαγές, οπού σε πολλές των περιπτώσεων πλήττουν την
επιχειρηματικότητα.
Φυσικά αυτό δεν μπορεί να γίνει ξαφνικά εάν δεν υπάρχει διάλογος με τους Φορείς
των παραγωγικών τάξεων και δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε πλήρως τις προτάσεις
εάν δεν δούμε την τελική μορφή τους.
Βέβαια τα μέτρα πρέπει να είναι στην κατεύθυνση του να περιοριστούν όσον το
δυνατόν οι ακάλυπτες επιταγές, στον περιορισμό της παραοικονομίας και στην καταπολέμηση του ξεπλύματος παράνομου χρήματος.
Θεωρώ ότι οι οριστικές αποφάσεις πρέπει να ληφθούν εφόσον εισακουστούν τόσο οι εκπρόσωποι της αγοράς όσο και οι εκπρόσωποι των τραπεζών.
Τέλος, θέλω να τονίσω ότι όποια κι αν είναι η τελική μορφή του νομοσχεδίου πρέπει να
έχει σαν στόχο την τόνωση της αγοράς και την ενίσχυση της ανάπτυξης”.

Εν τάχει…
Οριστική διαγραφή από τη “μαύρη λίστα” όσων έχουν αποπληρώσει τις όφειλες τους από δάνεια ή ακάλυπτες επιταγές.
Περιορισμός του χρόνου ποινής χορήγησης μπλοκ επιταγών σε 2 χρόνια από τα 3 σήμερα.
Επιμήκυνση του χρόνου αναγγελίας στον Τειρεσία για ακάλυπτες επιταγές από 8 σε 30 εργάσιμες ημέρες.
Μείωση του χρόνου παραμονής στη “μαύρη λίστα” ανάλογα με το χρέος.
Αύξηση των κατώτατων ορίων ανεξόφλητου χρέους για να εισαχθεί κάποιος στη λίστα